Navigeer direct naar
Schimmels in huis kunnen mogelijke gevolgen hebben voor uw gezondheid. Omdat er veel informatie beschikbaar is en niet alles even duidelijk is, hebben wij de feiten voor u op een rij gezet. In dit artikel leest u wat u écht moet weten, gebaseerd op betrouwbare bronnen.
Wordt u ziek door schimmel en vocht in huis?
Schimmels in huis kunnen zich onopgemerkt ontwikkelen en verspreiden. Ze bestaan uit dunne draden (mycelium) waarop sporen ontstaan. Deze sporen zijn vaak licht en kunnen via de lucht in huis terechtkomen. Bij inademing kunnen ze, afhankelijk van de situatie en gevoeligheid van personen, mogelijk invloed hebben op het welzijn.
Mogelijke klachten door schimmel in huis:
Volgens het RIVM kunnen schimmelsporen en andere stoffen, zoals Vluchtige Organische Stoffen (VOS), bij inademing de luchtwegen irriteren en leiden tot gezondheidsproblemen zoals:
Mogelijke gevolgen van schimmel en vocht
Op onze luchtwegen
Volgens een analyse van het RIVM, gebaseerd op ruim vijfduizend meldingen bij de (GGD in 2021 en 2022), worden klachten aan de luchtwegen regelmatig in verband gebracht met milieufactoren in de woning. De meest genoemde symptomen zijn benauwdheid, hoesten en irritatie van de luchtwegen. In sommige gevallen worden ook aandoeningen zoals longontsteking en bronchitis gemeld.
Schimmels kunnen bij mensen die er gevoelig voor zijn longklachten verergeren of allergische reacties veroorzaken. - Longfonds
Bij een hoge luchtvochtigheid in huis, heeft u in veel gevallen ook meer last van ongedierte. Zo kunt u bijvoorbeeld huisstofmijt of zilvervisjes tegenkomen. Deze beestjes kunnen ook voor allergische reacties zorgen. Hier kunt u denken aan hoofdpijn, kriebelhoest, keelpijn en rode en jeukende ogen.
Op onze gewrichten
Uit onderzoeken blijkt dat vochtproblemen of schimmelproblemen in huis ook indirect invloed kunnen hebben op gewrichten. Dit heeft veelal verband met problemen aan de luchtwegen.
Voor mensen met reuma of artritis is niet bewezen dat de oorzaak ligt bij vochtproblemen in het binnenklimaat, maar het kan klachten wel versterken. Zowel weersomstandigheden als het binnenklimaat kunnen de mate van pijn beïnvloeden.
Hoe beïnvloeden vochtige woonomstandigheden de gezondheid?
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kan een vochtig binnenklimaat samen met schimmelvorming mogelijk bijdragen aan gezondheidsproblemen. Hieronder zetten we de belangrijkste bevindingen uit internationaal en Nederlands onderzoek voor u op een rij:
Langdurige blootstelling lijkt het risico op het ontstaan of verergeren van astmatische klachten te vergroten.
Luchtwegproblemen en luchtweginfecties kunnen vaker voorkomen in een vochtige leefomgeving.
Bij allergische personen komen klachten doorgaans sneller en heviger voor.
Ook bij niet-allergische mensen zijn er gezondheidseffecten waargenomen.
Het is verstandig om vochtproblemen en schimmelgroei zoveel mogelijk te voorkomen om gezondheidsklachten te vermijden.
Waarom ziet u schimmels vaak pas laat?
Schimmels zitten vaak op verborgen plekken: achter het behang, onder de vloer, achter meubels of in kruipruimtes. Hoewel schimmels niet altijd direct zichtbaar zijn, zijn er signalen die kunnen wijzen op hun aanwezigheid. U kunt ze bijvoorbeeld herkennen aan de geur en aan bepaalde veranderingen in de omgeving. U merkt ze meestal pas op door:
- Een muffe geur in huis
- Zichtbare vlekken op muren of plafonds
- Gezondheidsklachten die niet vanzelf overgaan
Wat zijn de symptomen bij schimmel en vocht in huis?
Vochtproblemen liggen vaak aan de basis van schimmelgroei. De GGD bevestigt dat een vochtige woning de kans op klachten verhoogt.
- Hoofdpijn
- Last van gewrichten (spierpijn)
- Koorts
- Astma-aanvallen
- Ooronstekingen
- Bronchitis
- Allergische huiduitslag
- Piepende ademhaling
- Misselijkheid
- Slijmhoest
- Vermoeidheid
- Keelpijn
Wie loopt extra risico door schimmel in huis?
Er zijn twee risicogroepen die we onderscheiden: mensen met een verhoogde blootstelling aan schimmels en mensen die vanwege lichamelijke aspecten gevoeliger zijn. Onder de groep met lichamelijke aspecten die gevoeliger zijn lichten we een aantal groepen in het bijzonder nog even toe.
1. Verhoogde blootstelling
Een verhoogde blootstelling kan optreden door gebrekkige woonomstandigheden, bouwtechnische gebreken, achterstallig onderhoud of door het bewonersgedrag. Bewonersgedrag heeft te maken met het ventileren en het stoken van de woning. Al deze factoren kunnen volgens het RIVM samenhangen met een lage Sociaal Economische Status (SES).
2. Verhoogde lichamelijke gevoeligheid
Volgens het GGD en het RIVM behoren heel wat mensen tot een risicogroep als het gaat om de invloed van schimmels en vocht op de gezondheid. Het gaat hier om mensen met een allergie, kinderen, zwangere vrouwen en oudere mensen.
Allergische mensen
Volgens het WHO kunnen zowel allergische als niet-allergische personen gezondheidsklachten ervaren na blootstelling aan vocht en schimmels. Echter blijkt wel dat bij allergische personen klachten vaker optreden en ook kunnen de effecten ernstiger zijn. Om deze redenen worden allergische personen aangemerkt als risicogroep.
Zwangere vrouwen
Bent u zwanger? Dan behoort u tot een kwetsbare doelgroep. Schimmels in huis kunnen volgens onderzoeken impact hebben op uw gezondheid en op de gezondheid van uw ongeboren kind. Het is daarom extra belangrijk om het vochtgehalte in huis te meten en zo snel mogelijk in actie te komen als er een te hoog vochtpercentage is en als er schimmels zijn.
Als u meer wilt weten raden we aan om contact op te nemen met de huisarts of gynaecoloog.
Kinderen en baby's
Kinderen en baby’s zijn in vergelijking met volwassenen gevoeliger voor gezondheidsproblemen door blootstelling aan schimmels. Ze zijn volop in ontwikkeling, de weerstand is lager en ze zijn dus vatbaarder voor de giftige stoffen die vrij komen.
Uit het rapport “Healthy Homes Barometer” (onderzoek van VELUX, 2019) blijkt dat schimmel, vocht en slechte ventilatie een kind van een goede gezondheid naar een slechte gezondheid kan brengen. Zo komen uit resultaten naar voren dat kinderen last krijgen van allergieën, hoger niveau van astma, eczeem, aandoeningen en klachten aan de luchtwegen.
Ouderen of mensen met een verzwakt immuunsysteem
Ook voor ouderen en voor mensen met een verzwakt immuunsysteem geldt dat zij vatbaarder zijn voor gezondheidsklachten door schimmel. Ouderen hebben veelal onderliggende aandoeningen waardoor het immuunsysteem de giftige stoffen niet tegen kan houden.
Welke schimmels in huis zijn gevaarlijk?
In huis kunt u duizenden soorten schimmels tegenkomen. De meeste zijn vaak zwart of grijs, maar ook wit, roze, geel, groen of zelfs een combinatie van kleuren kunt u tegenkomen. De kleur van schimmel wordt beïnvloed door de voedselbron, door het vochtigheidsniveau en door het licht.
Het wordt veelal geïdentificeerd aan de hand van structuur en sporen. Dit is omdat een soort schimmel onder verschillende omstandigheden andere kleuren kan aannemen en in de loop van de tijd kan veranderen.
Giftige schimmels categoriseren wij in vijf categorieën: Stachybotry’s, Penicillium, Cladosporium, Fusarium en Aspergillus. Elke categorie bevat vele soorten schimmels met een breed scala aan schadelijke eigenschappen. Symptomen kunnen variëren van allergische reacties tot ernstige klachten.
Stachybotry's
Penicillium
Cladosporium
Fusarium
Aspergillus
Stachybotry's
Stachybotry’s
Stachybotrys wordt gezien als een zeer gevaarlijke schimmel. De zwarte soorten onder dit geslacht produceren mycotoxinen (gif sporen) wat tot ernstige infecties kan leiden.
De schimmelsoorten van dit geslacht groeien meestal op materialen die cellulose bevatten en die lange tijd vochtig zijn gebleven. Zo zien we deze soorten terug onder meer karton, gipsplaten, plafond tegels en hout.
Penicillium
Penicillium
De soorten van dit geslacht worden vaak in verband gebracht met ziekten zoals nagelschimmel en astma. Van de soorten Penicillium is bekend dat ze in de lucht en in de bodem voorkomen. Het doel van deze schimmels is om voedsel en andere bederfelijke goederen te laten bederven.
Ze komen meestal voor als er een hoog vochtgehalte is in de woning. Zo kunnen ze zich vastklampen aan oppervlakken zoals de muur, het behang, de vloeren en de tapijten. Kleuren variëren van blauw en geel tot groen en wit.
Cladosporium
Cladosporium
Cladosporium wordt door experts in de gevaarlijkste schimmel categorie geplaatst. De ruim 300 soorten die tot dit geslacht behoren zijn te zien in een reeks van kleuren groen, bruin, grijs of zwart. De schimmels van dit geslacht komen veel voor op geschilderde muren, hout, tapijten en gordijnen.
Cladosporium kan onder andere zorgen voor ademhalingsproblemen, uitslag, vermoeidheid en na langdurig blootstelling tot ernstige klachten.
Fusarium
Fusarium
Fusarium komt alleen voor bij lagere temperaturen in huis en groeit meestal op ondergronden die beschadigd zijn door water. Hier kunt u denken aan beschadiging aan het tapijt of meubelstoffen.
Gelukkig is Fusarium niet heel schadelijk voor de gezondheid. Pas bij langdurige blootstelling kunt u milde allergische reacties en luchtwegklachten ondervinden.
Aspergillus
Aspergillus
Schimmels van het geslacht Aspergillus worden door experts gezien als de minst gevaarlijkste schimmels. De Aspergillus familie bestaat uit bijna 200 soorten, slecht 16 daarvan veroorzaken milde gezondheidsklachten voor de mens.
Deze soort heeft veelal een geelgroene kleur en zijn snel te detecteren.
Wat te doen tegen schimmel in huis?
Met de juiste maatregelen kunt u schimmelvorming beperken of helemaal voorkomen.
Wat kunt u zelf doen:
✅ Zorg voor voldoende ventilatie, zet dagelijks ramen open
✅ Gebruik een luchtontvochtiger bij een hoge luchtvochtigheid
✅ Verwarm alle ruimtes gelijkmatig om condens te voorkomen
Heeft u al schimmel ontdekt?
Verwijder deze dan niet zelf, want dit kan de sporen verspreiden en het probleem verergeren. Inademing van sporen kan bestaande gezondheidsklachten verergeren en zelfs nieuwe problemen veroorzaken. Schakel altijd een expert in voor een veilige en grondige verwijdering, zodat de het probleem niet terugkeert.
Veelgestelde vragen
Slapen in schimmel is nooit een goed idee! Zo zijn benauwdheid, hoofdpijn luchtwegirritaties, jeuk, hoestbuien en astmatische klachten veel genoemde symptomen van onze klanten. Het feit dat u relatief veel tijd op de slaapkamer doorbrengt vergroot deze risico’s. (Bron: RIVM, GGD en WHO)
Het is beter om schimmel niet aan te raken zonder handschoenen. Zowel het inademen als het aanraken kan voor irritaties en klachten leiden zeggen diverse betrouwbare bronnen.
Kleine schimmelplekken kunt u in veel gevallen zelf aanpakken. Twee veelgebruikte middelen hiervoor zijn soda en natuurazijn.
